Baselgia Cumpadials maletgs / Kirche Cumpadials Malerei

baselgia cumpadials 004.jpg
 

La baselgia S. Giusep posseda in grond scazi cun las picturias da maletgs. Entuorn 60 sogns ein representai en la baselgia, seigi quei en fuorma da maletgs ni statuas.


Die Kirche besitzt zahlreiche Malereien und Statuen. Ueber 60 Heilige sind in der Kirche vertreten.


baselgia cumpadials 005.jpg

 

 

Extract ord la presentaziun a caschun dalla fiasta da s. Gagl dils 17-10-1982:

Avon ina partida onns dev'ei ella Lumnezia in plevon che prendeva ina dumengia per onn in fest enta maun ed enstagl da far priedi mava el per la baselgia entuorn e mussava e declarava als cartents la baselgia.

Ei sto ver fatg impressiun al pievel da quei vitg, pertgei aunc oz raquentan ei da quei.


Enzatgei semegliont vi jeu era sespruar da far oz per il di da dedicaziun da quest sanctuari. Jeu vi sespruar da mussar e declarar a vus in tec las bellezias da questa casa da Diu, ch'ei vegnida baghegiada igl onn 1641. Nus vein cheu in ver parvis da sogns e sontgas ed aunghels. Jeu hai dumbrau inagada varga 30 aunghels ed entuorn 60 sogns ni sontgas.
Nus lein entscheiver nies pign pelegrinadi tiels sogns cheu davontier el chor. Il maletg digl altar grond culla s. Famiglia, in maletg che datescha digl onn 1700. Ei ves'ora sco sche la s. Famiglia fuss sin viadi. Eis ei il viadi dalla veta? Eis ei il viadi a Jerusalem el tempel ni eis ei insumma lur viadi dalla veta? Il Bab ed il s. Spért ein cun els ed era aunghels cumpognan els.

Lu il tabernachel cun la crusch e las statuettas da Maria sut la crusch e Maria Madleina ed igl apiestel S. Gion. Sper il tabernachel stattan dus gronds e bials aunghels e fan guardia siper il Segner e tegnan glischs enta maun.

Il maletg avon igl altar grond, il schinumnau antipendi, representa s. Antoni cugl affon sin bratsch.

Sisum igl altar grond stat la statua d'in aultsacerdot cun in cudisch enta maun e la gèsta d'in mussader. Forsa eis el il simbol dil Veder Testament che muossa si sin Jesus, il Messias. Dretg e seniester da quei aultsacerdot cun sia barbuna ein las statuas da s. Giusep e da Nossadunna. Dretg dil maletg dalla s. Famiglia, sil reliquiar, vein nus la statua da s. Gagl, representaus sco avat, cun in paun enta maun, il paun dalla cardientscha e giudapeis igl uorset che porta in fasch lenna al sogn. S. Gagl ei vegnius entuorn igl onn 600 giu dall'Irlandia ensemen cun s. Columban e fetg probabel era cun s. Sigisbert. Con che nus havein d'engraziar a quels sogns missiunaris!

Gest sper s. Gagl vid il mir stat perquei era la statua da s. Sigisbert, nies missiunari ed emprem avat da Mustér. E sper el lu aunc la statua da s. Martin.

Seniester sper igl aultsacerdot sisum igl altar stat igl uestg Sontga Clau cul cudisch ed ils treis meils dad aur.

Sche nus dein in'egliada sigl arviul el chor da nossa baselgia, vesein nus enamiez igl arviul il maletg da Nossadunna che vegn purtada en tschiel dils aunghels. Ella ei circumdada inaga dils 4 evengialists, representai cun lur simbols: s. Mattiu cugl aunghel, s. Marc cul liun, s. Lucas cul bov e s. Gion cun l'evla. Plinavon ein radunai entuorn Maria era ils sogns da nossa pleiv e da nies uestgiu: S. Gion Battesta, s. Leci, s. Flurin, s. Sigisbert, s. Placi, s. Benedetg e s. Francestg.

E lu era aunc in pèr sogns dils emprems tschentaners: s. Ambrosi, s. Hieronimus, s. Augustin e s. Gregor.

Ussa lein nus far ina viseta ora ella nav. Leu vein nus inaga il grond maletg sigl artg avon il chor: L'annunziaziun da Maria. Igl aunghel Gabriel vegn el num dil Bab tier Maria. Il Spért sogn vegn sur dad ella. Il niev temps entscheiva, il temps da speronza, il temps da spindrament.

Lu il maletg dominont si miez igl arviul: Cristus il Retg digl univers. El tegn ina stadera enta maun. Da vart dretga silla stadera stat in aunghel, da vart seniastra in giavel. Nus tuts stein denter aunghel e giavel. Nusez stuein sedecider tgeinin che vegn suren, tutta veta, tochen nossa mort.

Igl imposant Cristus sigl arviul ei circumdaus dils 12 apostels: Davart dretga: s. Paul, s. Giachen il vegl, s. Judas Tadeus, s. Filip e s. Mattiu. Dalla vart seniastra: s. Pieder, s. Gion, s. Tumaisch, s. Giachen il giuven, s. Barclamiu e s. Simon.

Lu dalla vart dretga sisum il mir vein nus aunc in grond maletg da s. Luregn e s. Bistgaun e plianora in maletg da s. Dumeni e s. Antoni.

Dalla vart seniastra ei in grond maletg da s. Anna cun sia feglia Maria e Jesus e s. Catrina.
E pli anora in maletg da s. Barla e s. Margreta. Tut ils sogns e sontgas portan lur simbols savens ils instruments da lur marteri.

Giu ella nav vein nus aunc dus altars. Dalla vart dretga igl altar da s. Pieder e s. Paul. Sisum quei altar in maletg da s. Antoni. Lu ils dus maletgs vid il mir dalla vart dretga. Il maletg sper igl altar representa las nozzas da Maria e s. Giusep e l'auter la mort da s. Giusep. Denter quels dus maletgs aunc ina statua da s. Placi.

Dalla vart seniastra vein nus igl altar da Nossadunna. Il maletg representa s. Anna cun sia feglia Maria e siu beadi Jesus ed aunc ina s. Muniessa, il pli probabel s. Brida. Sisum quei altar ei aunc in maletg da Nossadunna dallas dolurs.

Ussa vein nus finiu nies pelegrinadi, vein nus fatg inaga ina pintga viseta als sogns e las sontgas en nies sanctuari.

Tgei cardientscha che nos perdavonts han mess en nossas baselgias! Jeu manegel ch'era els meritassen silmeins in maletg zanua denter ils sogns. Ed era nus lein far nies viadi terrester aschia che nus essan marets dad esser radunai in di ella famiglia dils sogns entuorn nies frar e Retg Cristus.

Tut vus sogns da nies sanctuari, tut vus sogns perdavonts e tuts sogns en tschiel, rughei per nus pelegrins.


Flexicard

Gemeinde Info

Gemeindeverwaltung Sumvitg
Via Quadras Su 10
7175 Sumvitg
Telefon 081 920 25 00
Fax 081 920 25 08
E-Mail
Kontakt
Schalterstunden
  • Mo-Fr 08.00-11.00 / 16.00-17.00*
  • *Dienstagnachmittag jeweils von 16.00 bis 18.00